noworodek z mamą

Urodzenie dziecka jest wydarzeniem wywracającym życie rodzica do góry nogami. Wprowadza wiele zmian w życiu osobistym, ale i również zawodowym. Dlatego ważne jest, aby być świadomym praw przysługujących po urodzeniu dziecka, jak urlop macierzyński, rodzicielski czy wychowawczy.

W pierwszej kolejności po urodzeniu dziecka kobiecie przysługuje urlop macierzyński, którego wymiar zależy od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu. W przypadku jednego dziecka wynosi on obecnie 20 tygodni, przy dwójce jest to już 31 tygodni, przy trojaczkach 33 tygodnie, czworaczki to 35 tygodni, jednak już przy pięcioraczkach i większej liczbie dzieci – 37 tygodni.

Urlop macierzyński

Celem urlopu macierzyńskiego nie jest jedynie opieka nad dzieckiem, ale również odzyskanie sił po porodzie czy przygotowanie się do niego wcześniej. Przed planowanym terminem porodu można wykorzystać 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. Urlop macierzyński ma charakter obligatoryjny czyli obowiązkowy ze strony zarówno pracodawcy jak i pracownika. Pracodawca nie może dopuścić do wykonywania pracy kobiety w trakcie urlopu macierzyńskiego. Wyjątkiem od tej zasady jest wykorzystanie przez pracownicę co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, jednak jego resztę musi wówczas wykorzystać ojciec. W okresie urlopu macierzyńskiego nie jest możliwe wypowiedzenie ani rozwiązanie umowy o pracę. Kobiecie przysługuje wówczas zasiłek macierzyński w wysokości 100% wynagrodzenia. Po urlopie macierzyńskim pracodawca ma obowiązek dopuścić pracownika do pracy na dotychczasowym lub równorzędnym stanowisku, za wynagrodzeniem jakie otrzymywałby gdyby nie korzystał z urlopu.

Jeżeli kobieta z przyczyn zdrowotnych znajduje się w szpitalu to po upływie 8 tygodni może przerwać urlop macierzyński na okres pobytu w szpitalu, jeżeli w tym czasie z urlopu macierzyńskiego będzie korzystał ojciec.

Od 2016 roku każda osoba ma możliwość skorzystania z płatnego urlopu macierzyńskiego, nawet jeżeli wcześniej nie opłacała składek ZUS oraz NFZ. Takie roczne świadczenie w kwocie 1000 zł otrzymają rodzice, którzy są studentami, rolnikami, bezrobotnym zarejestrowanym w urzędzie pracy, czy pracującym na umowę o dzieło. Osobom, których dochód jest niewielki – poniżej 1000 zł – przysługuje wyrównanie do kwoty 1000 zł.

Urlop rodzicielski

Urlop rodzicielski przysługuje po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego. W wymiarze do 32 tygodni przypadku urodzenia jednego dziecka, a do 34 tygodni w przypadku urodzenia 2 lub więcej dzieci w jednym porodzie. Z urlopu rodzicielskiego mogą korzystać oboje rodzice jednocześnie. Urlop rodzicielski może być wykorzystywany w częściach, jednak nie więcej niż 4, z których każda nie może być krótsza niż 8 tygodni. Możliwość wykorzystania tego urlopu istnieje  do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6 rok życia. Zasiłek macierzyński podczas urlopu rodzicielskiego jest zróżnicowany i wynosi:

  • 100% wynagrodzenia za 6 tygodni w przypadku urodzenia 1 dziecka, a za 8 tygodni w przypadku urodzenia 2 lub więcej dzieci w jednym porodzie,
  • 60% wynagrodzenia po zakończeniu okresów pełnopłatnych,

Kobieta ma możliwość wnioskować o połączenie urlopu macierzyńskiego wymiarze z urlopem rodzicielskim w pełnym wymiarze. Wniosek taki może złożyć przed porodem lub do 21 dni po porodzie. W sytuacji złożenia wspomnianego wniosku miesięczny zasiłek za urlop macierzyński oraz rodzicielski wynosi wówczas tylko 80% wynagrodzenia. Każdorazowo pracodawca ma obowiązek uwzględnić wniosek kobiety.

W czasie urlopu rodzicielskiego można wykonywać pracę, jednak maksymalnie na pół etatu, a pracodawca ma obowiązek taki wniosek pracownika uwzględnić, chyba że nie jest to możliwe ze względu na rodzaj pracy. Urlop taki wydłuża się wówczas proporcjonalnie do etatu.

urlop macierzyński

Urlop wychowawczy

Urlop wychowawczy jest przyznawany w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Przysługuje jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 6 miesięcy. Wymiar urlopu wychowawczego wynosi 36 miesięcy i jest on udzielany do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Należy jednak pamiętać iż urlop wychowawczy jest okresem tylko składkowym, jednak bez wynagrodzenia. W czasie urlopu wychowawczego przysługuje jedynie tzw. dodatek wychowawczy, czyli dodatek do zasiłku rodzinnego. Jest wypłacany do ukończenia urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres 24 miesięcy kalendarzowych,  a w przypadku sprawowania osobistej opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym przy jednym porodzie, przez okres 36 miesięcy. Wysokość dodatku jest stała i wynosi 400,00 zł miesięcznie niezależnie od liczby dzieci. Z urlopu wychowawczego mogą korzystać również oboje rodziców i może być udzielony maksymalnie w 5 częściach, a podczas niego można wykonywać pracę jeżeli nie wyłącza to możliwości osobistej opieki nad dzieckiem.

Na zakończenie warto pamiętać, że również ojcowie mają swoje uprawnienia pracownicze związane z ojcostwem. Przysługuje im urlop z tytułu urodzenia dziecka – tzw. urlop ojcowski w wymiarze do 2 tygodni, który można wykorzystać do ukończenia przez dziecko 24 miesiąca życia. Również i w tym przypadku pracodawca ma obowiązek uwzględnić wniosek o udzielenie tego urlopu.

 

AUTOR: Tomasz Wolszlegier – radca prawny prowadzący Kancelarię Radcy Prawnego w Bydgoszczy. Zawodowo zajmujący się sprawami z zakresu prawa pracy, prawa cywilnego, prawa rodzinnego, prawa administracyjnego, prawa gospodarczego.

Witaj na moim blogu

Komentarze